(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 200

॥ శ్రీః ॥
3.200. అధ్యాయః 200
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మార్కండేయేన పాండవానప్రతి శ్యేనాత్కపోతరక్షణరూపశిబిచరితకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-200-0x(2432)(23749)
దేవానాం కథా సంజాతా మహీతలం గత్వా మహీపతిం శిబిమౌశీనరం సాధ్వేనం శిబిం జిజ్ఞాస్యామ ఇతి ॥
ఏవం భో ఇత్యుక్త్వా అగ్నీంద్రావుపతిష్ఠేతాం ॥ 3-200-1(23750)
అగ్నిః కపోతరూపేణ తమభ్యధావదామిషార్థమింద్రః శ్యేనరూపేణ ॥ 3-200-2(23751)
అథ కపోతో రాజ్ఞో దివ్యాసనాసీనస్యోత్సంగం న్యపతత్ ॥ 3-200-3(23752)
అథ పురోహితో రాజానమబ్రవీత్ ॥ ప్రాణరక్షార్థం శ్యేనాద్భీతో భవంతం ప్రాణార్థీ ప్రపద్యతే ॥ 3-200-4(23753)
వసు దదాతు అంతవాన్పార్థివోఽస్య నిష్కృతిం కుర్యాత్ ఘోరం కపోతస్య నిపాతమాహుః ॥ 3-200-5(23754)
అథ కపోతో రాజానమబ్రవీత్ ॥
ప్రాణరక్షణార్థం శ్యేనాద్భీతో భవంతం ప్రాణార్థీ ప్రపద్యే అంగైరంగాని ప్రాప్యార్థీ మునిర్భూత్వా ప్రాణాంస్త్వాం ప్రపద్యే ॥ 3-200-6(23755)
స్వాధ్యాయేన కర్శితం బ్రహ్మచారిణం మాం విద్ధి ॥
తపసా దమేన యుక్తమాచార్యస్యాప్రతికూలభాషిణం ॥ ఏవంయుక్తమపాపం మాం విద్ధి ॥ 3-200-7(23756)
గదామి వేదానవిచినోమి ఛందః
సర్వేవేదా అక్షరశో మే అధీతాః।
న సాధు దానం శ్రోత్రియస్య ప్రదానం
మా ప్రాదాః శ్యేనాయ న కపోతోఽస్మి ॥ 3-200-8(23757)
అథ శ్యేనో రాజానమబ్రవీత్ ॥ 3-200-9(23758)
పర్యాయేణ వసతిర్వా భవేషు
సర్గే జాతః పూర్వమస్మాత్కపోతాత్।
త్వమాదదానోఽథ కపోతమేనం
మా త్వం రాజన్విఘ్నకర్తా భవేథాః ॥ 3-200-10(23759)
రాజోవాచ। 3-200-11x(2433)
కేనేదృశీ జాతు పరా హి దృష్టా
వాగుచ్యమానా శకనేన సంస్కృతా।
యాం వై కపోతో వదతే యాం చ శ్యేన
ఉభౌ విదిత్వా కథమస్తు సాధు ॥ 3-200-11(23760)
నాస్య వర్షం వర్షతి వర్షకాలే
నాస్య బీజం రోహతి కాల ఉప్తం।
భీతం ప్రపన్నం యో హి దదాతి శత్రవే
న త్రాణం లభేత్రాణమిచ్ఛన్స కాలే ॥ 3-200-12(23761)
జాతా హ్రస్వా ప్రజా ప్రమీయతే
సదా న వాసం పితరోఽస్య కుర్వతే।
భీతం ప్రపన్నం యో హి దదాతి శత్రవే
నాస్య దేవాః ప్రతిగృహ్ణంతి హవ్యం ॥ 3-200-13(23762)
మోఘమన్నం విందతి చాప్రచేతాః
స్వర్గాల్లోకాద్ధశ్యతి శీఘ్రమేవ।
భీతం ప్రపన్నం యో హి దదాతి శత్రవే
సేంద్రా దేవాః ప్రహరంత్యస్య వజ్రం ॥ 3-200-14(23763)
ఉక్షాణం పక్త్వా సహ ఓదనేన
అస్మాత్కపోతాత్ప్రతి తే నయంతు।
యస్మిందేశే రమసేఽతీవ శ్యేన
తత్రమాంసం శివయస్తే వహంతు ॥ 3-200-15(23764)
శ్యేన ఉవాచ। 3-200-16x(2434)
నోక్షాణో రాజన్ప్రార్థయేయం న చాన్య
దస్మాన్మాంసమధికం వా కపోతాత్।
దేవైర్దత్తః సోఽద్య మమైష భక్ష-
స్తన్మే దదస్వ శకునానామభావాత్ ॥ 3-200-16(23765)
రాజోవాచ। 3-200-17x(2435)
ఉక్షాణం వేహతమనూనం నయంతు
తే పశ్యంతు పురుషా మమైవ।
భయాహితస్ దాయం మమాంతికాత్త్వాం
ప్రత్యాంనాయం తు త్వం హ్యేనం మా హింసీః ॥ 3-200-17(23766)
త్యజే ప్రాణాననైవ దద్యాం కపోతం
సౌంయో హ్యయం కిం న జానాసి శ్యేన।
యథా క్లేశం మా కురుష్వేహ సౌంయ
నాహం కపోతమర్పయిష్యే కథంచిత్ ॥ 3-200-18(23767)
యథా మాం వై సాధువాదైః ప్రసన్నాః
ప్రశంసేయుః శిబయః కర్మణా తు।
యథా శ్యేన ప్రియమేవ కుర్యాం
ప్రశాధి మాం యద్వదేస్తత్కరోమి ॥ 3-200-19(23768)
శ్యేన ఉవాచ। 3-200-20x(2436)
ఊరోర్దక్షిణాదుత్కృత్య స్వపిశితం తావద్రాజన్యావన్మాంసం కపోతేన సమం ॥
తథా తస్మాత్సాధు త్రాతః కపోతః ప్రశంసేయుశ్చ శిబయ కృతం చ ప్రియం స్యాన్మమేతి ॥ 3-200-20(23769)
అథ స దక్షిణాదూరోరుత్కృత్య స్వమాంసపేశీం తులయాధారయత్ ॥ గురుతర ఏవ కపోత ఆసీత్ ॥ 3-200-21(23770)
పునరన్యముచ్చకర్త గురుతర ఏవ కపోతః ॥
ఏవం సర్వం సమధికృత్య శరీరం తులాయామారోపయామాస రతత్తథాపి గురుతర ఏవ కపోత ఆసీత్ ॥ 3-200-22(23771)
అథ రాజా స్వయమేవ తులామారురోహ ॥
న చ వ్యలీకమాసీద్రాజ్ఞ ఏతద్వృత్తాంతం దృష్టావ త్రాత ఇత్యుక్త్వా ప్రాలీయత శ్యేనః అథ రాజా అబ్రవీత్ ॥ 3-200-23(23772)
కపోతం విద్యుః శివయస్త్వాం కపోత
పృచ్ఛామి తే శకునే కో ను శ్యేనః।
నానీశ్వర ఈదృశం జాతు కుర్యా-
దేతం ప్రశ్నం భగవన్మే విచక్ష్వ ॥ 3-200-24(23773)
కపోత ఉవాచ। 3-200-25x(2437)
వైశ్వానరోఽహం జ్వలనో ధూమకేతు-
రథైవ శ్యేనో వజ్రహస్తః శచీపతిః।
సాధు జ్ఞాతుం త్వామృషభం సౌరథేయ
నౌ జిజ్ఞాసయా త్వత్సకాశంప్రపన్నౌ ॥ 3-200-25(23774)
యామేతాం పేశీం మమ నిష్క్రయాయ
ప్రాదాద్భవానసినోత్కృత్య రాజన్।
ఏతద్వో లక్ష్మ శివం కరోమి
హిరణ్యవర్ణం రుచిరం పుణ్యగంధం ॥ 3-200-26(23775)
ఏతాసాం ప్రజానాం పాలయితా యశస్వీ
సురర్షీణామథ సంమతో భృశం।
ఏతస్మాత్పార్శ్వాత్పురుషో జనిష్యతి
కపోతరోమేతి చ తస్య నామ ॥ 3-200-27(23776)
కపోతరోమాణం శిబినౌద్భిదం పుత్రం ప్రాప్స్యసి నృపవృషసంహననం యశోదీప్యమానం ద్రష్టాసి శూరమృషభం సౌరథానాం ॥ 3-200-28(23777)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి ద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 200 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-200-5 ఘోరం నిందితం అనిష్టసూచకమిత్యర్థః। అంతవాన్ దిగంతానామీశ్వరః ॥
3-200-6 అంగైరితి। మునిరహం స్వశరీరేణ కపోతశరీరం ప్రవిష్టోఽస్మీత్యర్థః। ప్రాణాన్ప్రాణరక్షకత్వేన త్వమేవ మమ ప్రాణా ఇత్యర్థః ॥
3-200-8 శ్రోత్రియస్య మే శ్యేనాయ త్వత్కర్తృకం ప్రదానం న సాధుదానం ॥
3-200-10 భవేషు జన్మసు పర్యాయేణ వసతిః స్థితిర్భవతి అతస్త్వం సర్గే సృష్టౌ అస్మాత్కపోతాత్ జాతోసి।
అతస్త్వం తవ జన్మాంతరీయం పితరం కపోతం ఆదదానో రక్షన్ మమ ఆహారే విఘ్నం మాకుర్విత్యర్థః ॥
3-200-11 ఏతయోః స్వరూపం జ్ఞాత్వా సాధుకర్మ కథం కుర్యామితి విమృశతీత్యర్థః ॥
3-200-13 హ్రస్వా శైశవే ఏవ ప్రజా ప్రమీయతే ంరియతే ॥
3-200-14 మోఘం నిష్ఫలం సోఽన్నం విందంతి లభతే। అప్రచేతాః అనుదారః ॥
3-200-15 అస్మాత్కపోతాత్। ఏనం కపోతం మోచయిత్వా తే తుభ్యం ప్రతినయంతు ప్రతినిధిత్వేన సమర్పయంతు ॥
3-200-16 శకునానాం ఏకస్మిన్నేవ బహుత్వం। అభావాత్ నాశేన ॥
3-200-17 ఉక్షాణం బలీవర్దనం।
వేహతం వంధ్యాం గాం వా అనూనం సర్వాంగసంపూర్ణం యథా స్యాత్తథా।
భయాహితస్య భీప్రస్తస్య కపోతస్య। దాయం ప్రతిధనం ప్రత్యాంనాయం నయంతు ప్రాపయంతు।
పశ్యంతు ఆలోచయంతు చ సంతః। ఏనం కపోతం మా హింసీరితి ॥
3-200-18 సౌంయో హ్యయం సోమసంయుక్తక్రతువన్నిత్యం పరిపాల్యో హ్యయం।
హే సౌంయ సోమవత్ప్రియదర్శన ॥
3-200-22 అధికృత్య ఛిత్త్వా ॥
3-200-23 అపర్యాప్తౌ స్వయమేవ తులామావివేశ।
వ్యలీకం అప్రియం। త్రాతస్త్వయా కపోత ఇత్యుక్త్వా ॥
3-200-25 హే సౌరథేయ సురథాయాః పుత్ర। నౌ ఆవాం। విద్ధీతి శేషః ॥
3-200-26 అసినా స్వంగేన। ఏతన్మాంసం। వః గృపాణాం లక్ష్మ చిహ్నిం కరోమి ॥
3-200-28 శిబినా శిథిలశరీరేణ జాతం ఔద్భిదం ఉద్భేదేన జాతం। యశసా దీప్యమానం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.